Thống kê của Sở Y Tế TP Hồ Chí Minh vào năm 2020, có đến 11-12% dân số Thế Giới (tương đương 700-800 triệu người) hiện đang nhiễm HPV ở cả nam và nữ.
Ở Việt Nam, tỷ lệ nhiễm HPV rơi vào khoảng 8 -11% tùy vùng miền và có ít nhất 50% phụ nữ đã nhiễm HPV 1 lần trong đời.
Để hiểu rõ về HPV, con đường lây nhiễm và đối tượng dễ bị ảnh hưởng của chủng virus ấy, cũng như cách thức phòng ngừa căn bệnh, các bạn có thể đọc bài viết dưới nhé!
1. HPV là gì?
HPV là viết tắt của Human Papillomavirus – vi rút gây u nhú ở người, là bệnh lây truyền qua đường tình dục phổ biến nhất thế giới hiện nay. HPV không chỉ là một chủng virus mà nó có hơn 100 chủng khác nhau nhưng không phải tất cả trong số đó đều gây bệnh nghiêm trọng.
Một số chủng virus chỉ gây ra mụn ở bộ phận sinh dục và hậu môn. Một số chủng nguy hiểm có thể xâm nhập và gây bệnh ở bên trong cơ quan sinh dục và trở thành nguyên nhân gây nên các loại ung th.ư ở cổ tử cung, hậu môn và các bộ phận sinh dục khác.
2. Con đường lây nhiễm HPV
2.1. Virus HPV lây qua đường tình dục
Virus HPV lây truyền chủ yếu qua tiếp xúc trực tiếp, đặc biệt là trong quan hệ tình dục, bao gồm cả đường âm đạo, hậu môn và miệng. Virus thường xâm nhập và cư trú ở vùng thượng bì, ở lớp biểu bì mô da và niêm mạc ẩm ướt. Tỷ lệ lây truyền HPV giữa nam và nữ thông qua quan hệ tình dục là 40%. Đặc biệt, tỷ lệ này cao hơn đáng kể trong cộng đồng đồng tính nam (MSM) và cộng đồng những người đồng tính (LGBT).
2.2. HPV lây qua đường tiếp xúc
Virus HPV có khả năng sống sót trong môi trường khô và chịu được nhiệt độ cao. Chính vì vậy, ngoài con đường lây truyền chủ yếu qua quan hệ tình dục, HPV còn có thể lây nhiễm qua tiếp xúc gián tiếp với các vật dụng cá nhân như đồ lót, dụng cụ cắt móng, hoặc kim bấm sinh thiết đã nhiễm virus. Đặc biệt, HPV dễ dàng lây lan qua tiếp xúc trực tiếp da kề da ở những vùng như âm hộ, hậu môn.
2.3. Lây từ mẹ sang con trong 1 số trường hợp
HPV có thể lây truyền từ mẹ sang con. Khi người mẹ bị nhiễm HPV tuýp 6, tuýp 11 đang hoạt động có thể lây qua cho em bé khi mà em bé sinh qua ngã âm đạo hít phải dịch tiết âm đạo của người mẹ nhiễm HPV. Các nghiên cứu cho thấy, thai phụ khi bị nhiễm HPV thường không bị sảy thai, sinh non hay gặp bất cứ biến chứng thai kỳ khác. Khả năng lây truyền HPV từ mẹ sang con cũng rất thấp. Tuy nhiên, vẫn có một số trường hợp hiếm gặp trẻ bị mụn cóc cổ họng và đa bướu gai đường hô hấp do lây truyền từ mẹ nhiễm HPV trong quá trình sinh con.
3. Đối tượng có nguy cơ cao lây nhiễm HPV
Virus HPV hoàn toàn có thể lây truyền từ người bệnh sang người khỏe mạnh dù trước đó không có triệu chứng cụ thể nào. Tình trạng lây nhiễm không phụ thuộc vào số lượng đối tượng, điều này có nghĩa dù chỉ có duy nhất một bạn tình vẫn có thể bị nhiễm HPV.
Theo các chuyên gia Việt Hàn, những đối tượng có nguy cơ lây nhiễm HPV gồm:
– Tiến hành quan hệ tình dụ.c quá sớm, đặc biệt những người dưới 18 tuổi.
– Quan hệ tình dục không sử dụng các biện pháp an toàn như bao cao su khiến HPV dễ lây lan.
– Những người quan hệ tình dục với nhiều bạn tình.
– Bạn tình là người đã từng quan hệ tình dụ.c với nhiều người.
– Những người thường xuyên bị stress, cơ thể suy yếu hay nhiễm siêu vi dễ bị HPV tấn công.
– Đối tượng có vết trầy xước tại cơ quan sinh dục.
4. Những hiểm họa của HPV
Loại virus này có thể gây ra nhiều vấn đề sức khỏe nghiêm trọng, từ các tổn thương da lành tính đến các loại ung thư nguy hiểm như:
4.1. Ung thư cổ tử cung
Ung thư cổ tử cung là loại ung thư xảy ra ở tế bào lót cổ tử cung – phần dưới của tử cung, nối liền với âm đạo. Ung thư bắt đầu khi các tế bào lót ở cổ tử cung phát triển không kiểm soát và lấn át tế bào thường, tạo thành khối u trong cổ tử cung.
Khoảng 99.7% trường hợp ung thư cổ tử cung đều có sự hiện diện của HPV, phổ biến nhất là 2 tuýp virus HPV 16, 18, kế tiếp là các tuýp HPV 31, 33, 45.
4.2. Ung thư âm hộ
Ung thư âm hộ là loại ung thư xảy ra trên bề mặt bộ phận sinh dục ngoài của nữ giới nhưng thường ảnh hưởng đến vị trí mô lớn (môi ngoài), môi bé (môi trong) và đáy chậu (vùng da giữa âm đạo và hậu môn) bằng cách hình thành cục u hoặc vết loét trên âm hộ thường gây ngứa.
Nghiên cứu chỉ ra rằng, các loại HPV phổ biến nhất liên quan đến ung thư âm hộ là: HPV tuýp 16, 33 và 18.
4.3. Ung thư âm đạo
Ung thư âm đạo là loại ung thư xảy ra trong âm đạo phụ nữ (phần ống cơ nối tử cung với bộ phận sinh dục ngoài) khi các tế bào trong âm đạo nằm ngoài khả năng kiểm soát của cơ thể.
Tế bào ung thư có thể xâm lấn và di căn tới các cơ quan bộ phận khác nhau của cơ thể và tiếp tục phát triển tại đó. Hai tuýp HPV 16, 18 là tác nhân chiếm đến 50-65% trường hợp bị ung thư âm đạo.
4.4 Ung thư hậu môn
Ung thư hậu môn là các loại ung thư biểu mô tế bào vảy, ung thư tuyến, ung thư hạch, khối u ác tính hoặc ung thư biểu mô basaloid. Đây là một trong những bệnh ung thư nghiêm trọng nhất khi nam giới nhiễm HPV, gây ra bởi 2 tuýp virus HPV 16 và 18.
4.5. Ung thư dương vật
Đây là loại ung thư bắt nguồn từ các tế bào khác thường, không kiểm soát được trên hoặc trong dương vật của nam giới, thường bắt đầu từ các tế bào da và có nguy cơ lây lan sang các cơ quan khác trong cơ thể.
Căn nguyên chính gây bệnh là do không cắt bao quy đầu và phơi nhiễm với HPV. Virus HPV có thể được phát hiện trong 30-50% số trường hợp ung thư biểu mô dương vật. Có đến 30-90% nguyên nhân gây ung thư dương vật do hai tuýp virus HPV 16,18 gây ra.
4.6. Ung thư vòm họng
Ung thư vòm họng là căn bệnh bao gồm ung thư mũi hầu (phần trên của họng, ngay sau mũi), ung thư hầu họng (phần giữa của họng) và ung thư hạ hầu hay còn gọi là ung thư hạ họng (phần dưới cùng của họng). Hai tuýp virus HPV 16 và 18 là tác nhân chính liên quan đến 70% ca ung thư vòm họng.
5. Phương pháp ngăn ngừa
Các bác sĩ Việt Hàn khuyến nghị một số biện pháp mà bạn có thể áp dụng như:
5.1. Tiêm chủng vắc xin HPV
Tiêm vắc xin HPV là biện pháp phòng ngừa HPV an toàn, tiết kiệm và hiệu quả nhất. Vắc xin HPV sẽ tạo cho cơ thể khả năng đáp ứng miễn dịch chống lại sự xâm nhập và gây bệnh của virus Human Papilloma (HPV) ở người.
Vắc xin HPV có khả năng khả năng phòng ung thư cổ tử cung, âm hộ, âm đạo, các tổn thương tiền ung thư và loạn sản, mụn cóc sinh dục và bệnh lý do nhiễm virus HPV dành cho cả nam và nữ giới.
Hiện nay, có hai loại vắc xin HPV được cấp phép sử dụng tại Việt Nam là Gardasil và Gardasil 9. Trong đó:
– Vắc xin Gardasil phòng 4 tuýp virus HPV 6, 11, 16, 18 chỉ định cho trẻ em gái và phụ nữ từ 9-26 tuổi.
– Vắc xin Gardasil 9 giúp bảo vệ khỏi 9 tuýp virus HPV phổ biến 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52 và 58, phù hợp cho mọi đối tượng.
5.2. Tầm soát ung thư cổ tử cung
Để phòng ngừa lây nhiễm HPV, nữ giới từ 21 tuổi trở lên nên tiến hành tầm soát ung thư cổ tử cung định kỳ. Tầm soát ung thư cổ tử cung là phương pháp chẩn đoán, phát hiện sớm và ngăn chặn các tế bào bất thường ở cổ tử cung của phụ nữ. Tầm soát kịp thời giúp phát hiện sớm các biến đổi tế bào sớm, trước khi chúng phát triển thành ung thư cổ tử cung.
5.3. Quan hệ tình dục an toàn
Quan hệ tình dục an toàn cũng là một trong những biện pháp hiệu quả để phòng ngừa HPV. Bên cạnh việc sử dụng biện pháp an toàn khi quan hệ như bao cao su, bạn có thể giảm nguy cơ lây nhiễm HPV bằng việc quan hệ với 1 bạn tình, không quan hệ quá sớm để tránh làm tổn thương cổ t.ử cung đang còn trong giai đoạn phát triển.
HPV trở thành nỗi khiếp sợ của nhiều người và là vấn đề nhức nhối ở mọi thời đại. Qua đây, tạp chí Y Khoa Việt Hàn hy vọng các bạn có thể thực hiện những biện pháp trên, nhằm bảo vệ bản thân và những người xung quanh.
Địa chỉ: 36 Phan Chu Trinh, P. Vạn Thạnh, TP. Nha Trang, Tỉnh Khánh Hòa
SĐT: 0779.36.36.79